Uitgaven en Inkomsten

Veel mensen die moeite hebben om rond te komen, zijn er van overtuigd dat dit komt omdat ze te weinig inkomsten hebben. Ze denken dan dat door het vergroten van hun inkomen, op wat voor manier dan ook, ze makkelijker de eindjes aan elkaar kunnen knopen. Hoewel dat op zich natuurlijk best logisch klinkt, blijkt het in de praktijk toch meestal niet zo te werken.

Als mensen meer inkomsten krijgen, is dat vaak het gevolg van dat ze meer werken, bijvoorbeeld omdat hun partner ook gaat werken. Een andere manier om meer inkomsten te verkrijgen is het groeien in een functie, of promotie maken. Hoe dan ook, het vergrootte inkomen volgt meestal direct uit iets dat men doet, of gedaan heeft. Hierdoor worden de extra inkomsten gezien als een beloning voor de extra inspanning die geleverd, wat op zich natuurlijk helemaal terecht is. Het nadeel hiervan is dat deze “beloning” pas echt als een beloning ervaren wordt, als er ook wat met dat extra geld gebeurt. Het voelt tenslotte niet echt als een beloning voor je extra harde werken als je alleen maar een getalletje op je bankrekening langzaam ziet oplopen.

Wat er dus meestal gebeurt, is dat mensen die meer inkomsten krijgen, ook hun uitgaven gaan opschroeven, om een “beloningsgevoel” te krijgen. Dit soort redeneringen zijn perfect logisch: ik werk er hard genoeg voor, dus waarom zou ik niet die duurdere auto kopen. Het zorgt er echter wel voor dat er door de extra inkomsten geen “lucht” in hun begroting komt.

Nu blijkt dat je vrij snel aan die nieuwe situatie went, waardoor het gevoel van extra beloning na een tijdje helemaal weg is. Wat echter wel blijft is het feit dat je harder of meer moet werken om het nieuwe inkomen in stand te houden. Uiteindelijk moet je dus net zoveel moeite doen om rond te komen als voorheen, maar moet je er wel een grotere inspanning voor leveren. Je krijgt daar ook wel wat meer voor terug (in de vorm van je nieuwe extra uitgaven), maar als je daar eenmaal aan gewend bent, merk je daar vrijwel niets meer van.

Het vergroten van je inkomsten blijkt dus meestal geen effectieve manier te zijn om een gevoel van “geld te kort” op te lossen, maar wat dan wel? Er zijn maar twee manieren om je financiële situatie te veranderen: meer inkomsten of minder uitgaven. Zou het het verlagen van je uitgaven dan wel helpen om meer financiële ruimte te krijgen?

Wat is geld eigenlijk?

Het lijkt zo’n simpele vraag, wat is geld? Maar als je er wat langer over nadenkt is het eigenlijk helemaal niet zo simpel. Eigenlijk is het best raar dat je spullen van iemand kunt krijgen in ruil voor een simpel stukje papier, of nog raarder: alleen maar door wat met getalletjes te schuiven (wat je dus doet als je geld overmaakt). Dat stukje papier is op zich niets waard, je kunt er niet eens op schrijven, want het staat al vol. Eigenlijk zou je wel gek zijn als je spullen die echt iets waard zijn, zoals boodschappen, een fiets of een boek, zou ruilen tegen zo’n waardeloos papiertje! En toch doen we dat allemaal, blijkbaar heeft niemand er moeite mee. Waarom eigenlijk?

Om antwoord op die vraag te kunnen geven, moeten we terug in de geschiedenis, om te kijken hoe geld ontstaan is. Als we eenmaal weten wat de oorsprong van geld is, begrijpen we misschien ook beter waarom we er waarde aan hechten en hoe stabiel die waarde eigenlijk is. Hieronder zal kort worden uitgelegd hoe de verschillende vormen van geld ontstaan zijn, wil je meer weten, kijk dan eens op Wikipedia.

Geld is ooit ontstaan omdat mensen behoefte hadden aan een ruilmiddel, dat ze konden gebruiken om produkten of diensten met elkaar te ruilen. Je kunt je voorstellen dat het erg lastig ruilen is, als je een koe hebt, terwijl je behoefte hebt aan brood. Allereerst moet je vaststellen hoeveel broden een koe waard is, maar daarna heb je ook nog eens het probleem dat je niet 1/100 koe kunt inruilen voor een halfje bruin. Om deze problemen te voorkomen, begonnen mensen gebruik te maken van een ruilmiddel: iets waar je je koe tegen kunt ruilen, en wat je dan later weer tegen een brood kunt omruilen.

In eerste instantie gebruikten mensen zaken als schelpen en bijzondere stenen als ruilmiddel, omdat die niet konden bederven en ook niet eenvoudig na te maken waren. Nog weer later werden edelmetalen als goud en zilver gebruikt. Deze werden in kleine porties opgedeeld, waarop vermeld stond hoeveel het was en zo ontstonden de eerste munten. Toen mensen rijker werden, wilden ze niet meer al hun goud/geld in hun huis bewaren. Het was veiliger om je goud in bewaring te geven bij iemand die te vertrouwen was en over een stevig gebouw met goede beveiliging beschikte. Zo werden uiteindelijk de eerste banken gesticht.

Als je je geld bij een bank gedeponeerd had, kreeg je van de bank een verklaring om hoeveel geld het ging. Na verloop van tijd bleek dat deze verklaringen zelf erg handig waren als ruilmiddel, de banken gingen ze standaardiseren en daarmee waren ook de eerste bankbiljetten een feit. Met de opkomst van computers is uiteindelijk gebleken dat je eigenlijk helemaal niets tastbaars meer nodig hebt, je kunt ook simpelweg iemand betalen door jouw saldo te laten verlagen, terwijl dat van de ander verhoogd wordt: het zogenaamde overboeken van geld.

Wat in dit verhaal opvalt, is dat de waarde van geld in de loop van de tijd verschoven is van ‘echte’ waarde (goud) naar een afgesproken waarde (getallen op een briefje of in een computer). Dit laatste is natuurlijk alleen maar mogelijk als er voldoende vertrouwen is in degene met wie de afspraken gemaakt zijn (de bank). Zolang iedereen er maar van overtuigd is dat geld waarde heeft en blijft houden, is dat ook zo. In het engels noemen ze zoiets een ’self-fullfilling prophecy’, wat zoveel betekent als een profetie die zichzelf vervult. Als je daar goed over nadenkt, is dat best een wankele basis om een heel financieel stelsel op te baseren. Wat als mensen hun geloof in de waarde van geld zouden kwijtraken?

Gelukkig hoeven we niet alleen te vertrouwen op het geloof van mensen in de waarde van geld. Hoewel geld op zichzelf geen of weinig waarde heeft (munten een beetje, bankbiljetten vrijwel niets en giraal geld is niets meer dan wat getallen in een computer), zit er wel een organisatie achter die tot op zekere hoogte de waarde van het geld garandeert. Vroeger werd die rol vervuld door individuele banken, tegenwoordig heeft elk land daarvoor zijn centrale bank, zoals DNB in Nederland, de ECB in Europa en de Federal Reserve Bank in de VS. Deze centrale banken staan garant voor de waarde van het geld dat in omloop is, ze moeten ervoor zorgen dat mensen op hun geld kunnen blijven vertrouwen. Momenteel (begin 2009) zien we de centrale banken volop in actie: ze pompen enorme hoeveelheden geld richting de banken, in een poging de kredietcrisis te bezweren. De toekomst zal moeten uitwijzen of dit voldoende is om het vertrouwen in stand te houden…

Omgaan met geld?

Waarom is het eigenlijk belangrijk om goed met geld te kunnen gaan? En wat houdt dat eigenlijk precies in: “goed met geld om kunnen gaan”? Moet je niet eerst serieus geld hebben voor je je hoeft te verdiepen in omgaan met geld? Zo maar een aantal vragen die in je op zouden kunnen komen als je nadenkt over omgaan met geld. De antwoorden op die vragen zijn eigenlijk niet eens zo moeilijk, als je een beetje nadenkt. Kunnen omgaan met geld is belangrijk voor iedereen, op (vrijwel) elk moment. Of je nou moet rondkomen van een bijstandsuitkering, of multimiljardair bent, als je de “regels van geld” niet kent, of niet kunt toepassen, zul je vroeg of laat tegen grote problemen aanlopen.

Goed kunnen omgaan met geld is grotendeels een kwestie van het vinden van een balans tussen de korte en de lange termijn. Als je bijvoorbeeld structureel meer geld uitgeeft dan er binnenkomt, zal je leven er misschien op de korte termijn fantastisch uitzien, maar na een tijdje zal je toch echt hoe dan ook problemen krijgen. Omgekeerd is het ook niet zo verstandig om nu alles opzij te zetten met de gedachte dat je later wel gaat genieten. Je weet tenslotte nooit of er wel een “later” zal zijn.

Als je eenmaal een idee hebt van wat voor jou de juiste balans is tussen nu en later, kun je op zoek gaan naar een evenwicht tussen je inkomsten en je uitgaven. Dit evenwicht moet passen bij je nu/later balans, omdat de uitgaven die je nu doet bepalen hoe je leven er nu uitziet, terwijl wat je overhoudt van je inkomsten de basis vormt voor je financiële toekomst.

Zoals je ziet gaat het bij omgaan met geld dus voornamelijk om balans. De balans tussen nu en later en de balans tussen je inkomsten en je uitgaven. Het maakt daarbij niet eens zoveel uit of je veel of weinig geld hebt. Natuurlijk is het een stuk eenvoudiger als je voldoende geld hebt, maar uiteindelijk zal iedereen toch vroeg of laat de juiste balans moeten weten te vinden.

Iedereen kent wel de uitdrukking “Geld maakt niet gelukkig”. Hoewel er best een kern van waarheid in deze uitspraak zit, is enige nuancering toch wel terecht. Geld is op zich misschien inderdaad geen garantie voor geluk, maar een tekort aan geld kan je geluk behoorlijk in de weg staan. Als je de juiste balans hebt gevonden tussen nu en later en tussen je inkomsten en uitgaven, zul je ontdekken dat dit je rust brengt, omdat je je minder druk hoeft te maken over je toekomst.

Goed omgaan met geld stelt je niet alleen in staat om nu een leuk leven te leiden, het zorgt er ook voor dat je op langere termijn dingen zult kunnen doen of bezitten waarvan je misschien niet had gedacht dat ze mogelijk waren.